NHỮNG DÒNG SỐNG KHÁC...

Những sự kiện tình cờ của cùng một ngày khiến mình suy nghĩ nhiều về những điều tưởng đã hiểu từ rất lâu, tưởng đã biết cách chấp nhận những khác biệt thực có của cõi đời từ rất lâu.

Câu chuyện gợi mở những ẩn ức chưa bao giờ được nói ra, găm chặt xót xa cho một nền văn hoá rực rỡ nhiều lúc bị xem là "đối kháng". Chuyện va chạm giữa nền văn hoá ấy và nền văn hoá "chính thống" có một chiều dài lịch sử xa xăm.

Ngày ấy, cách đây vài năm, cơ hội làm việc cho mình chứng kiến, cho mình trải qua cú sốc khi tìm hiểu một cấu trúc chế độ mẫu hệ đặc biệt ở ngay rất gần "đường quốc lộ" xuyên Việt. Cảm giác xót xa cho những mất mát văn hoá của một cộng đồng và  những dòng chảy ngầm mãnh liệt trong đời sống ở đó, sự phản kháng có tính chất hệ thống, đầy hiểu biết thực sự về vị thế, về khát vọng, về cơ hội và tạo ra cơ hội của những con người ở đó. Rất khó khăn để được họ hé mở thế giới tưởng như khép kín ấy. Cách họ thích ứng với "nền văn hoá chung - chính thống" là sự mềm dẻo gấp nhiều lần bàn tay múa của nàng Apsara. 

Cho tới hôm nay, câu chuyện tình cờ khiến mình quá xúc động. Những nhân vật chủ chốt của cộng đồng gửi lời hỏi thăm mình qua người bạn blog. Không nghĩ rằng vài cuộc trò chuyện thoáng qua từ 5 năm trời trước với mình - một kẻ thuộc cộng đồng "đối kháng tiềm ẩn" với họ, về những tổn thương của dân tộc họ, lại được họ ghi nhớ lâu đến thế. Mừng một chút khi nghe anh bạn nói: gần đây hiện trạng cũng được cởi vòng thít ít nhiều. Đọc đoạn này, bạn có thể hơi khó hiểu, song mình không thể nói rõ hơn.

Vài hé lộ của người bạn trong FL khiến mình suy nghĩ về thân phận con người trong những biến động nổi và chìm của xã hội những thập kỷ qua. Vẫn biết trải nghiệm và ký ức là dòng sông ngầm giày vò, day dứt cả hiện tại và tương lai của những kiếp người. Người bạn mình làm một blog tràn ngập nội tâm. Đến mức, mình nghĩ rằng, không bao giờ nên tìm hiểu về đời thực của bạn ấy. Làm vậy là vô cùng thiếu tế nhị. Những kiếp người với quá khứ trải nghiệm khác biệt đến nghiệt ngã về mặt xã hội đang tồn tại quanh ta. Lưới blog không chỉ quanh những người tương đồng với mình, còn trải vào miền đất một thời chưa xa là thể chế khác. Qua giao lưu, mình hiểu ra chính trị đôi khi vẫn ẩn hiện rất thực trong những phận người như thế. Nếu mình ghét những thứ "chính trị chửi đổng" la liệt trên thế giới ảo này, thì lại quá xót xa khi nhận ra những mất mát mà thế hệ ta, và rất có thể cả vài thế hệ sau đó không đáng phải gánh chịu như di chứng thế. Mong rằng khi bạn đọc những dòng này, bạn sẽ nhẹ lòng hơn nhé, dù có lẽ tôi còn phải lắng nghe nhiều nữa để hiểu được thêm...

Và những khác biệt rất đời thường trong  những lớp phụ nữ sau tuổi mình không nhiều. Nàng đang trải qua những xáo động mang tính "quy luật lứa tuổi" mà đàn bà nào cũng sẽ tới, sẽ qua. Mình cũng từng qua đoạn khó khăn đó. Cách nhau chả xa lắm, cụ thể là 7 tuổi thôi, nhưng gắn với bước vận động xã hội từ bao cấp, khép kín đối với các giá trị cá nhân, chuyển sang mở và giá trị cá nhân mỗi lúc được nhận thức rõ hơn, ứng xử của nàng và lứa của mình khá khác, dù xét về hoàn cảnh sống thì chả khác nhau nhiều và vẫn có thể tìm một tiếng nói sẻ chia chung. Cứ dòng biến động ấy mà tính thì thế hệ 8x, 9x khác đến "chóng mặt" và nếu con người làm mẹ là mình không mềm mại nhận ra sự khác biệt rất logic của lớp đi sau, sẽ sốc vỡ tim vì con có ngày. Cứ nghĩ, lúc ấy có vỡ là tại vỏ cứng quá, chớ kêu oan.

Một câu chuyện nữa với người bạn liên quan tới nhận thức chủ quan của người sản xuất và nhu cầu thực của khách hàng trên thị trường truyền thông. Người sản xuất "tưởng", trong khi thực tế lại đã "khác" và thậm chí "ngược lại". Vậy mà một hiện trạng phổ biến ở ta bây giờ là người làm thì đoán là chính, không nghĩ việc đầu tư dù nhỏ để biết được thực trạng khác biệt của chính khách hàng - Thượng đế của mình.

Nhớ câu "ếch ngồi đáy giếng tưởng Trời bằng vung". Thí dụ và suy nghĩ chiêm nghiệm thì vô cùng...

Yêu cuộc đời này vì những mới mẻ ấy khiến ta còn biết đau, biết yêu thương, chia sẻ với những khác biệt đến sững sờ. Luyện một khả năng chấp nhận sự khác biệt của người khác ngay trong gia đình, ở cơ quan, trong cộng đồng gần xa... là kỹ năng sống còn và học đến mãn kiếp chưa xong. Nhưng nó làm cho mình luôn mới mẻ, háo hức... luôn luôn. Nó cũng làm cho lòng mình đôi khi trĩu nặng tưởng chừng như vô nghĩa, phù phiếm nhưng thực ra lại là những gợi mở quý giá để quay về mà biết nâng niu, trân trọng những giá trị gần gũi bên mình. Luôn là thế! Ít nhất là với mình.